Μια συναυλία στο Κ.Α.Μ. απέναντι σ' έναν ποδοσφαιρικό αγώνα στην ΤV: η Τζένια Μανουσάκη με τον Χρίστο Παπαγεωργίου ή ΑΕΚ - Παναθηναϊκός

Το κείμενο του Δημήτρη Αντωνακάκη δημοσιεύτηκε στα ''Χανιώτικα Νέα'' στις 6 Μαρτίου 2008 και αποτελεί σχόλιο για τη συναυλία που δόθηκε από την Τζένια Μανουσάκη και τον Χρίστο Παπαγεωργίου στο Κ.Α.Μ., στο Μεγάλο Αρσενάλι την Κυριακή 2 Μαρτίου 2008, συναυλία που δόθηκε ως παράλληλη εκδήλωση στην 4η Triennale, Αρχιτεκτονική στην Κρήτη 2008.

Μερικές φορές όταν αρχίζει να αχνοφαίνεται μια πιθανότητα για κάποια εκδήλωση μπροστά στις οικονομικές αδυναμίες του Κ.Α.Μ. το φάσμα της αναβολής, αν όχι της ματαίωσης, παρουσιάζεται ολοένα και πιθανότερη.

Έτσι, κι αυτή τη φορά, όταν η Τζένια Μανουσάκη μας πρότεινε αυτή τη συναυλία που απήλαυσαν την περασμένη Κυριακή οι τυχεροί που παραβρέθηκαν, της απάντησα με ένα πλήθος επιφυλάξεων, καθώς ήξερα ότι ούτε το Υπ.Πο. θα είχε καλύψει τις υποχρεώσεις του, καθώς συνταράσσεται ακόμα από τις εσωτερικές του ανησυχίες, ούτε ο δήμος θα μπορούσε να υπερκαλύψει τις υποχρεώσεις του για να συγκεντρωθούν τα απαιτούμενα χρήματα. Και τότε έγινε ένα θαύμα.

Αίφνης, ο Δικηγορικός Σύλλογος πήρε την πρωτοβουλία να συγκεντρώσει το ποσό και, σε συνεργασία με: το Εμπορικό – Βιομηχανικό Επιμελητήριο Χανίων, το Βενιζέλειο Ωδείο Χανίων, τον Θεοδωράκη Γεώργιο - Ξενοδοχείο ΑΚΑΛΙ, τον Ροδουσάκη Εμμανουήλ, - Αντιπροσωπεία Peugeot και τον Κρομμυδάκη Ευτύχη, να επιτρέψει την πραγματοποίηση αυτής της εκπληκτικής συναυλίας, η οποία χωρίς τη συνδρομή τους, είναι βέβαιο, ότι δεν θα μπορούσε να πραγματοποιηθεί.

Η πρόθυμη αυτή συμβολή τους είναι ένα θαυμάσιο παράδειγμα του τι μπορεί να πετύχει το Κ.Α.Μ., όταν υποστηρίζεται με αυτή την προθυμία, την ευγένεια και τη γενναιοδωρία από τοπικούς παράγοντες. Με ενέργειες σαν αυτή, δεν προβάλλεται μόνο το έργο των καλλιτεχνών και το δυναμικό τους, δεν στηρίζεται μόνο το Κ.Α.Μ. ως ένας βασικός πυρήνας πολιτισμού της Κρήτης, αλλά, κυρίως, υποδεικνύεται ο δρόμος της καλλιέργειας της πνευματικής, που είναι η μόνη ουσιαστική αντίδραση στην ένδεια, την απίστευτη ένδεια πολιτισμού που ζούμε σήμερα σ’ αυτή τη χώρα, παρ’ όλες τις διακηρύξεις.

Δεν είναι εύκολο να προσεγγίσει κανείς μουσικούς και μάλιστα όταν δεν είναι του σιναφιού. Υπάρχει όμως μια υπόγεια σχέση που συνδέει την αρχιτεκτονική και τη μουσική για την οποία ο Le Corbusier γράφει:

‘‘Για την ακρίβεια η αρχιτεκτονική και η μουσική είναι αδερφές, μια και κατανέμουν αναλογικά και η μία και η άλλη το χώρο και το χρόνο..., με εργαλείο την αναλογία τόσο δεμένη με το αίσθημα που στο μέγιστο των δυνατοτήτων της μπορεί να αγγίξει τα άδυτα της ψυχής, τη γλώσσα των θεών’’.

Μια σχέση που οδηγεί από τους ίδιους δρόμους τη συνθετική οργάνωση του χώρου και του χρόνου, μια σχέση που καθώς σημειώνει ο Baudelaire ‘‘παρέχει όχι μια εύπεπτη ευχαρίστηση, αλλά μια ευκαιρία ν’ ασκήσουμε το πνεύμα μας’’.

Αυτό πέτυχαν άριστα οι προσκεκλημένοι του Κ.Α.Μ.

Αυτή την ακρίβεια στην ερμηνεία και την εκτέλεση των μουσικών έργων παρακολουθήσαμε στην εξαιρετική συναυλία που δόθηκε την περασμένη Κυριακή στο Κ.Α.Μ.

Η παρουσίαση από τον Χρίστο Παπαγεωργίου, που προηγήθηκε κάθε φορά από την ερμηνεία των έργων, έδωσε τη δυνατότητα στο πολυπληθές, αλλά όχι αρκετό, κοινό που παρακολούθησε τη συναυλία, να διεισδύσει στον μουσικό κόσμο των συνθετών και στη λογική της συνθετικής οργάνωσης των έργων. Ο Χρίστος Παπαγεωργίου, ως γνήσιος performer, με γλαφυρό τρόπο εστίασε το ενδιαφέρον του κοινού στα καίρια σημεία της συνθετικής ερμηνείας των έργων. Ήταν ένας θαυμάσιος τρόπος προσέγγισης της κλασσικής μουσικής, ο οποίος, χωρίς να είναι εκλαϊκευτικός, άγγιξε την ψυχή των έργων και αποκάλυψε κρυφούς κόσμους που οι ικανοί ερμηνευτές έχουν το χάρισμα ν’ αποκαλύπτουν στους ακροατές τους.

Και ήταν, πράγματι, οι ερμηνείες των έργων συγκλονιστικές.

Η Τζένια Μανουσάκη, ήδη από το 2002 έκανε το ντεμπούτο της στο Weill Recital Hall του Carnegie Hall στη Νέα Υόρκη και αργότερα, το 2005, εμφανίστηκε ως σολίστ στην αίθουσα του, το Isaac Stern Auditorium, με διευθυντή τον J. Griffith και το 2006 με το Olympic Trio.Έχει εμφανιστεί σε πολυάριθμες συναυλίες και ρεσιτάλ στο Παρίσι, στην Πράγα, στο Κίεβο, στο αρχαίο θέατρο της Επιδαύρου, στη Φιλαρμονική του Μονάχου και στο Φεστιβάλ Benedictbeuren του Μονάχου. Προχθές, μας αποκάλυψε, εδώ στα Χανιά, μια εξαιρετικά σημαντική καλλιτεχνική προσωπικότητα.

Ο Χρίστος Παπαγεωργίου πάλι, εκτός από την εξαιρετική παρουσίαση και επεξήγηση της ερμηνείας των έργων, είναι ένας από τους εξαιρετικούς μαθητές της Αλίκης Βατικιώτη, στης οποίας στο πιάνο –δωρεά στο Κ.Α.Μ.- έπαιξε προχθές, έχει εμφανιστεί σε όλα τα μεγάλα μουσικά κέντρα του κόσμου με μεγάλη επιτυχία και έχει τιμηθεί με πολλά διεθνή βραβεία.

Έχει εμφανιστεί σε αίθουσες όπως οι: Berlin Philarmonie, Barbican Hall, Carnegie Hall (New York), Queen Elizabeth Hall, Wigmore Hall, Codaira Hall και Casals Hall (Tόκιο), Rudolfinum Dvorak Hall (Πράγα), Kensigton Palace, Saint James' Palace, Basler Konzerthaus, Bern Kulturkasino. Έχει ηχογραφήσει ως σολίστ και συνθέτης, για διεθνή τηλεοπτικά και ραδιοφωνικά κανάλια όπως το Radio Berlin, το DDR της Στουτγκάρδης, το BBC, την Τσέχικη Ραδιοφωνία και Τηλεόραση, το ARD της Γερμανικής τηλεόρασης, Swiss Radio, RAI, για την Ελληνική Ραδιοφωνία και Τηλεόραση.

Όταν το Κ.Α.Μ. παρουσιάζει στα Χανιά καλλιτέχνες αυτής της δυναμικής, καλλιτέχνες που πλουτίζουν το πρόγραμμα του Μεγάρου Μουσικής Αθηνών, οι οποίοι τιμούν την Ελλάδα σ’ ολόκληρο τον κόσμο, περιμένει κανείς ότι θα πρέπει να εξαντλούνται τα εισιτήρια και να υπάρχει το αδιαχώρητο στην αίθουσα του Κ.Α.Μ. Πότε, άραγε, θα συνειδητοποιήσουν οι Χανιώτες, οι δάσκαλοι, οι σπουδαστές του Ωδείου, οι φοιτητές και οι καθηγητές του Πολυτεχνείου Κρήτης, όλοι όσοι λένε πως ενδιαφέρονται πραγματικά για τον πολιτισμό, ότι δεν επιτρέπεται να λείπουν από τέτοιες εκδηλώσεις, ότι, επιτέλους, το ποδόσφαιρο μπορούν να το βιντεοσκοπήσουν, ενώ παρόμοιες συναυλίες - ευκαιρίες ψυχής είναι πιο σπάνιες από έναν αγώνα ποδοσφαίρου;

Δημήτρης Αντωνακάκης

Αρχιτέκτων

Καλλιτεχνικός Διευθυντής κ.α.μ.

Συναυλία Τζένιας Μανουσάκη & Χρίστου Παπαγεωργίου, Λίγα Λόγια

Το κείμενο αποτελεί ομιλία του Δημήτρη Αντωνακάκη στο Μεγάλο Αρσενάλι, Χανιά, στις 2 Μαρτίου 2008 με την ευκαιρία της συναυλίας για δύο πιάνα με τους Τζένια Μαναουσάκη και Χρίστο Παπαγεωργίου, συναυλία που αποτελεί παράλληλη εκδήλωση της 4ης Τριενάλε, Αρχιτεκτονική στα Χανιά 2008.

Πριν απ’ όλα θα ήθελα να ευχαριστήσω τους χορηγούς αυτής της εκδήλωσης:

Δικηγορικός Σύλλογος Χανίων, Εμπορικό – Βιομηχανικό Επιμελητήριο Χανίων, Βενιζέλειο Ωδείο Χανίων, Θεοδωράκης Γεώργιος - Ξενοδοχείο ΑΚΑΛΙ, Ροδουσάκης Εμμανουήλ, - Αντιπροσωπεία Peugeot, Κρομμυδάκης Ευτύχης.

Χωρίς τη συνδρομή τους δεν θα μπορούσαμε να σας προσφέρουμε αυτή τη θαυμάσια συναυλία που θ’ απολαύσουμε. Είναι ένα θαυμάσιο παράδειγμα του τι μπορεί να πετύχει το Κ.Α.Μ., όταν υποστηρίζεται με αυτή την προθυμία, την ευγένεια και τη γενναιοδωρία από τοπικούς παράγοντες. Με ενέργειες σαν αυτή, δεν βοηθάτε μόνο τους ίδιους τους καλλιτέχνες να αξιοποιήσουν το δυναμικό τους, δεν στηρίζετε μόνο το Κ.Α.Μ. ως ένα βασικό πυρήνα πολιτισμού της Κρήτης, αλλά κυρίως δείχνετε το δρόμο της καλλιέργειας της πνευματικής, που είναι η μόνη ουσιαστική αντίδραση στην ένδεια, την απίστευτη ένδεια πολιτισμού που ζούμε σήμερα σ’ αυτή τη χώρα, παρ’ όλες τις διακηρύξεις.

Δεν είναι εύκολο να προσεγγίσει κανείς μουσικούς και μάλιστα όταν δεν είναι του σιναφιού. Υπάρχει όμως μια υπόγεια σχέση που συνδέει την αρχιτεκτονική και τη μουσική για την οποία ο Le Corbusier γράφει:

‘‘Για την ακρίβεια η αρχιτεκτονική και η μουσική είναι αδερφές, μια και κατανέμουν αναλογικά και η μία και η άλλη το χώρο και το χρόνο..., με εργαλείο την αναλογία τόσο δεμένη με το αίσθημα που στο μέγιστο των δυνατοτήτων της μπορεί να αγγίξει τα άδυτα της ψυχής, τη γλώσσα των θεών’’.

Κατανομή, λοιπόν, χώρου και χρόνου με εργαλείο την αναλογία αυτό το κλειδί της αρχιτεκτονικής και της μουσικής το οποίο ξεχνάμε. Αυτό που σε ορισμένες εποχές ήταν το παν. Θυμηθείτε τις χαράξεις χρυσής τομής που ορίζουν τα σχήματα στο χώρο από την εποχή της μεγαλειώδους αιγυπτιακής αρχιτεκτονικής.

Ας σταματήσω, όμως, εδώ γιατί στο τέλος πάλι για αρχιτεκτονική θα αρχίσω να μιλώ, κι ας αφήσουμε τους εκλεκτούς φίλους μας, την Τζένια Μανουσάκη και τον Χρίστο Παπαγεωργίου να μας ταξιδέψουν στο χώρο και στο χρόνο.

Ας τους παραχωρήσουμε το χρόνο μας και ας τους ζητήσουμε, καθώς σημειώνει ο Baudelaire ‘‘να μας παράσχουν όχι μια εύπεπτη ευχαρίστηση, αλλά μια ευκαιρία ν’ ασκήσουμε το πνεύμα μας’’ μέσα από τα μονοπάτια της μουσικής.

Στο πρόγραμμα που τυπώσαμε και σας μοιράσαμε απόψε, περιορίσαμε πολλά μουσικά επιτεύγματα των καλλιτεχνών που μας τιμούν σήμερα εδώ για να χωρέσουν στις περιορισμένες σελίδες του, Δεν σημειώσαμε όσα σπουδαία θα έπρεπε, που ήδη έχουν κατακτήσει η Τζένια και ο Χρίστος όπως π.χ.

Λυπάμαι γι’ αυτές τις αναγκαστικές παραλείψεις, αλλά είμαι βέβαιος ότι φεύγοντας απόψε από αυτή τη συναυλία κανείς δεν θα ενδιαφέρεται για όσα ήδη έχουν κάνει οι φίλοι μας, καθώς θα ηχούν ακόμα στα αυτιά σας οι μαγικές ερμηνείες που θα μας προσφέρουν, μια πρόγευση απολαύσεων που ελπίζουμε να επαναλάβουμε πολλές φορές και στο μέλλον.

Πρέπει να σημειώσω ότι σήμερα εδώ στο ΚΑΜ ο Χρίστος Παπαγεωργίου, για πρώτη φορά, θα παίξει στο πιάνο της δασκάλας του Αλίκης Βατικιώτη μετά τη δωρεά που μας προσέφερε ο καλός φίλος του ΚΑΜ και σύζυγος της Στήβεν Φάραντ.

Με την ευκαιρία, θα ήθελα να σας πω ότι, τιμώντας αυτή την τόσο σημαντική προσφορά του πιάνου, και από άποψη οικονομική αλλά, κυρίως, ηθικής και συναισθηματικής, το Δ.Σ. του ΚΑΜ αποφάσισε να οργανώσει από αυτή τη χρονιά μια ετήσια συναυλία στο όνομα της Αλίκης Βατικιώτη.

Η πρώτη από αυτές τις συναυλίες, σύμφωνα με την επιθυμία του κ. Φάραντ, θα γίνει από τη φίλη και συνεργάτιδα της Αλίκης Βατικιώτη, την εξαιρετική πιανίστα Νέλλυ Σεμιτέκολο, σε ημερομηνία που θα ανακοινωθεί στο άμεσο μέλλον.
Η παρουσία σας σε όλη αυτή την προσπάθεια πρέπει να ξέρετε ότι είναι καθοριστική.

Τελειώνοντας, θα ήθελα να επιστρέψω στους εκλεκτούς μας σημερινούς καλεσμένους και να σας ζητήσω να κλείσετε τα κινητά σας τηλέφωνα.

Η σιωπή που απαιτούμε από τη μια μεριά, είναι η έκφραση μιας ακραίας συνέπειας της απροθυμίας για επικοινωνία και από την άλλη είναι η απόδειξη της δικής μας εμπιστοσύνης στους καλλιτέχνες στους οποίους αναθέτουμε να μας φέρνουν σ’ επαφή μέσω της τέχνης τους, αποκαθιστώντας αυτή την επικοινωνία από την οποία μόλις πριν λίγο σας ζήτησα να παραιτηθείτε..

Ας αφεθούμε στα χέρια τους.

Τους ευχαριστώ θερμά που είναι μαζί μας απόψε και να υπενθυμίσω σε όλους σας ότι το ΚΑΜ υπάρχει χάρις στην εμπιστοσύνη που τους δείχνουν οι χορηγοί αυτής της εκδήλωσης, τους οποίους ξανά ευχαριστώ, και σημαντικοί πνευματικοί άνθρωποι και καλλιτέχνες όπως η Τζένια Μανουσάκη και ο Χρίστος Παπαγεωργίου που είναι σήμερα μαζί μας.

Δημήτρης αντωνακάκης

Αρχιτέκτων

καλλιτεχνικός Διευθυντής κ.α.μ.

Αποτίμηση της 4ης Triennale

Το κείμενο αποτελεί την ομιλία του Δημήτρη Αντωνακάκη στο Κέντρο Αρχιτεκονικής Μεσογείου (Κ.Α.Μ.) την 1 Μαρτίου 2008 και αφορά την κριτκή αποτίμηση της 4ης Τριενάλε, Αρχιτεκτονική στα Χανιά, 2008.

Χαίρω ιδιαίτερα που είστε σήμερα εδώ.

Το 1997 στο ξεκίνημα των δραστηριοτήτων του Κ.Α.Μ. είχα δηλώσει ότι, στο μέτρο που παραμένω καλλιτεχνικός διευθυντής, δεν έχω σκοπό να παραμείνω απλός παρατηρητής και διεκπεραιωτής αυτής της Triennale που σήμερα παρουσιάζεται για τέταρτη φορά στο κοινό των Χανίων, της Κρήτης αλλά και της υπόλοιπης Ελλάδας.

Στόχος μας –όπως το είχα τονίσει από τότε- είναι οι εκθέσεις αυτές να αποτελέσουν το κατώφλι ανάδειξης νέων αρχιτεκτόνων και μοχλό συμπαράστασης στους παλιότερους που, με συνέπεια και σοβαρότητα, διανύουν την αρχιτεκτονική τους πορεία μέσα από τις γνωστές σε όλους μας δυσκολίες που αντιμετωπίσουν στην καθημερινή πρακτική τού επαγγέλματος μας και κατώφλι ανάδειξης δεν μπορεί να υπάρξει χωρίς την κριτική αποτίμηση των έργων που εκτίθενται.

Το Κ.Α.Μ. ακολουθώντας την παράδοση που άρχισε πριν 11 χρόνια, οργανώνει σήμερα αυτή την κριτική συζήτηση γύρω από τα εκθέματα που, με ιδιαίτερη προσοχή, ετοιμάσατε για την 4^η Triennale.

Αυτή η κριτική αποτίμηση από έμπειρους και καταξιωμένους συναδέλφους, αλλά και από νέους που με σοβαρότητα ασχολούνται με τη θεωρία και την κριτική της αρχιτεκτονικής, θέλουμε να είναι αυστηρή και συνεπής με μια σειρά προσωπικών κριτηρίων. Θα θέλαμε το σκεπτικό αυτών των κριτηρίων της αξιολόγησης να αναπτύσσονται από τον κάθε ένα τους, πριν καταθέσουν τις επιλογές τους, οι οποίες θα αναφέρονται στα εκτεθειμένα έργα (κτισμένα ή όχι). Οι επιλογές αυτές, οι οποίες θα γίνουν γνωστές αργότερα, θα καταχωρηθούν στον κατάλογο της επόμενης έκθεσης, όπως συμβαίνει και μ’ αυτόν που έχετε στα χέρια σας και ο οποίος περιέχει τις επιλογές των κριτών της περασμένης έκθεσης.

Τους κριτικούς αυτούς δεν τους καλούμε στην έδρα του ‘‘δικαστή’’, τους καλούμε ‘‘ως συνηγόρους των αρχιτεκτόνων’’ που εργάζονται στο μοναχικό τους εργαστήριο, μακριά από δημόσιες σχέσεις και απλή άσκηση ικανής διαχείρισης. Γνωρίζουμε όλοι ότι σπάνια οι ικανοί διευθυντές διαχείρισης –οι γνωστοί managers- είναι και καλοί αρχιτέκτονες.

- Περιμένουμε από αυτή την κριτική αποτίμηση να μας βοηθήσει να προσέξουμε αυτούς προσεκτικούς και σοβαρούς συναδέλφους μας. Αυτούς που η κοινή γνώμη έχει παραβλέψει από τα φανταχτερά στολίδια.

- Περιμένουμε να αναδείξουν τα θέλγητρα των μικρών και διακριτικών έργων, που άδικα έχουν περιφρονηθεί από την κοινωνία των Μ.Μ.Ε. και να προβάλλουν το εξαιρετικό που συχνά υπάρχει σ’ αυτά.

- Περιμένουμε από αυτήν την κριτική αποτίμηση ν’ αναζητήσει τα ενδιαφέρονται στοιχεία που συνθέτουν τα αξιόλογα αρχιτεκτονικά έργα που εκτίθενται. Προβάλλοντας τις αντιρρήσεις του με κατανόηση και συμπάθεια, καθωώς δεν πρέπει να ξεχνούν τη γενικότερη στάθμη του δομημένου περιβάλλοντος τη μέση στάθμη από την οποία τα έργα αυτά επιχειρούν να ξεκολλήσουν.

- Περιμένουμε να μην υποτιμήσουν την επίδραση που ασκεί στην καθημερινή αρχιτεκτονική πρακτική και στη διαμόρφωση των έργων που εκτίθεται η σημερινή πραγματικότητα, τα περιοδικά, η τεχνολογία που εφαρμόζεται, ο κοινωνικός περίγυρος και γενικότερα η αρχιτεκτονική που έχει προηγηθεί. Γιατί δεν υπάρχει αμφιβολία ότι επηρεαζόμαστε όλοι από αυτά που συμβαίνουν γύρω μας και η επίδραση αυτή μπορεί να είναι γόνιμη όταν κεντρίζει τον πυρήνα μιας ιδέας που επεξεργαζόμαστε και είναι στείρα όταν μιμείται τα εξωτερικά χαρακτηριστικά των προτύπων.

- Περιμένουμε από αυτήν την κριτική αποτίμηση ειλικρίνεια και σαφήνεια. Γνωρίσουμε ότι όσο περνούν τα χρόνια τα σαφή όρια θολώνουν, οι επιφυλάξεις μας αυξάνονται, μετριάζεται η βεβαιότητα των ισχυρισμών μας. Δεν ενθουσιαζόμαστε όπως παλιά, δεν αγανακτούμε, δεν είμαστε προκατειλημμένοι έχοντας στις αποσκευές μας ξεκάθαρες απόψεις. Περιμένουμε, λοιπόν, να ασκήσουν την κριτική τους, επιχειρώντας να κατανοήσουν τα κριτήρια και τις αρχές των δημιουργών και να κρίνουν τη συνεπή στάση τους σε σχέση μ’ αυτά και όχι να περάσουν τα έργα μόνο μέσα από το πλέγμα των δικών τους κριτηρίων.

- Με λίγα λόγια, περιμένουμε απ’ αυτούς ξεκάθαρη άποψη, χωρίς υπεροψία. Στοχαστικές παρατηρήσεις που θα στερεώσουν τις προσπάθειες των συναδέλφων που μέσα στον κυκεώνα των καθημερινών δυσκολιών αποφάσισαν να εκτεθούν υπερασπιζόμενοι τη δουλειά τους και εκθέτοντας της στην κρίση του κοινού. Δεδομένου ότι μια έντιμη και ευαίσθητη κριτική αξιολόγηση δεν ενδιαφέρεται για τον αρχιτέκτονα αλλά για την αρχιτεκτονική κι ας μην ξεχνάμε ότι το νόημά της δεν είναι να ‘‘βαθμολογεί’’ ή απλά να κατατάσσει ή να ξεχωρίζει το καλό από το κακό. Το νόημα της κριτικής είναι ο συνεχής στοχασμός πάνω στο αντικείμενο της, είναι η αποκάλυψη της κρυμμένης στο έργο ευαισθησίας.

Αισθάνομαι ιδιαίτερα υπεύθυνος για αυτή την απόφαση και θα ήθελα να επαναλάβω, πριν δώσω το λόγο στους εκλεκτούς καλεσμένους μας, τους λόγους που με οδήγησαν σ’ αυτή την επίμονη και δύσκολη απόφαση της κριτικής αποτίμησης αυτών των εκθέσεων από διαφορετικούς κάθε φορά συναδέλφους που με το έργο τους και την παρουσία τους στο δημόσιο χώρο έχουν κερδίσει την εκτίμηση και την εμπιστοσύνη όλων μας.

Όμως, θα ήθελα, παρόλα αυτά, να τονίσω προς όλους ότι οι επιλογές τους δεν παύουν να έχουν ένα υποκειμενικό χαρακτήρα, συνεπή με κάποιες αρχές που οι ίδιοι ακολουθούν στο μέτρο του δυνατού στην καθημερινότητά τους, γεγονός που είναι πιθανό να οδηγήσει σε συγγενικές με το έργο τους επιλογές και επιμένω σ’ αυτή την παράμετρο, για να αποφορτίσω το κλίμα και να παρακαλέσω να κρατήσετε και να συζητήσετε μαζί τους, μετά τις εισηγήσεις τους, την αξιοπιστία αυτών των αρχών, την αντοχή τους στο χρόνο και στους νέους όρους που έχουν εισβάλλει στην άσκηση τους επαγγέλματός μας.

- Περιμένουμε, όμως, κι από εσάς που εκθέτετε, μια ανάλογη συμπεριφορά. Ζητούμε κι από εσάς τη σοβαρή συζήτηση γύρω από αυτή την κριτική αποτίμηση, χωρίς φανατισμούς, χωρίς απογοητεύσεις και βιαστικές κρίσεις. Σας ζητούμε να αποδεχτείτε την καλή πίστη των κριτών και σας καλούμε να κατανοήσετε τα επιχειρήματα που θα διατυπωθούν.

Μέσα από τον διάλογο θα κεντρισθεί η κριτική σκέψη όλων μας, η κριτική σκέψη μάς κρατά σε εγρήγορση. Από αυτήν την εγρήγορση θα προκύψει η πνευματική καλλιέργεια που είναι η προϋπόθεση κάθε σοβαρής μελέτης για τη διαχείριση και την οργάνωση του χώρου.

- Περιμένουμε, λοιπόν, και από εσάς που εκθέτετε, να τοποθετήσετε τη δουλειά σας σε σχέση με τα έργα των άλλων συναδέλφων σας. Είναι γνωστό, ότι η χωρίς σύγκριση αφηρημένη αξιολόγηση είναι δύσκολη και πολλές φορές στείρα, τοποθετημένο το έργο ανάμεσα στα άλλα, σε σύγκριση και αντιπαράθεση μ’ αυτά προσφέρεται για μια συγκριτική προσέγγιση που θα επιτρέψει στους δημιουργούς να συνειδητοποιήσουν τις δυνατότητες τους, τις επιδιώξεις και τις προθέσεις τους.

Η αρχιτεκτονική εμπειρία που κερδίζεται μέσα από μια τέτοια κριτική διαδικασία δεν μπορεί να χρησιμοποιηθεί ως ένα απλά άθροισμα εμπειριών, απαιτεί μια συστηματική ταξινόμηση και οργάνωσή τους, έτσι ώστε να μπορεί κανείς να δει τη μια κάτω από την οπτική γωνία της άλλης, πολλαπλασιάζοντας τις προοπτικές τους. Αυτή τη δυνατότητα πρέπει να προσφέρει μια έκθεση σαν την σημερινή, τόσο στους δημιουργούς που εκθέτουν έργα τους όσο και στους επισκέπτες της. Μέσα από τη διαδικασία αυτή, θα μπορέσει κανείς να ανανεώσει νέες μορφές, αλλά να χρησιμοποιεί μ’ ευρηματικό τρόπο τις κοινές, τις απλές, τις συνηθισμένες, αποκαλύπτοντας μέσα απ’ αυτές τη συνθετική συγκρότηση ενός συνόλου που δεν προϋπήρξε, παρόλο που μοιάζει ότι ήταν πάντα εκεί, ‘‘την παρούσα στιγμή του παρελθόντος’’.

Είναι γνωστό ότι το μεγαλύτερο μέρος του δημιουργικού μόχθου (γιατί υπάρχει δυστυχώς και ο ασύλληπτος γραφειοκρατικός μόχθος) του Αρχιτέκτονα –με Α κεφαλαίο- είναι μόχθος κριτικός, ‘‘μόχθος τού να κοσκινίζει, να συνταιριάζει, να συναρμολογεί, να διορθώνει, να εξακριβώνει: αυτή η φοβερά σκληρή δουλειά είναι τόσο κριτική όσο και δημιουργική’’, γράφει ο Elliot για τον συγγραφέα και αυτή η κριτική πάνω στο ίδιο το έργο τού κάθε δημιουργού είναι ό,τι πιο ζωτικό χαρακτηρίζει τη συνθετική διαδικασία.

Γνωρίζουμε όλοι πολύ καλά πόσο δύσκολο είναι σήμερα το έργο του αρχιτέκτονα. Πόσα εμπόδια πρέπει να ξεπεράσει για να ολοκληρώσει ένα έργο το οποίο, τουλάχιστον, δεν θα τον προδίδει, αν δεν καταφέρει να τον εκφράζει.

Γνωρίζουμε ακόμη, ότι και η συμμετοχή σας σ’ αυτή την έκθεση προϋποθέτει κόπο, ενέργεια και χρήμα που με προθυμία καταθέσατε εδώ, προκειμένου να συμβάλλετε σ’ αυτόν τον ανοιχτό διάλογο που ανοίγουμε πάλι σήμερα.

Γνωρίζουμε ακόμα το ρίσκο που παίρνετε απέναντι στους ανθρώπους που σας εμπιστεύθηκαν και στήριξαν τις προσπάθειες σας.

Η απάντηση που δώσατε με τη συμμετοχή σας στην έκθεση, προσδιορίζει και τη συνολική υψηλή, κατά τη γνώμη μου, στάθμη της ποιότητας των αρχιτεκτονικών πρωτοβουλιών. Κάθε φορά σταθερά η ποιότητα της έκθεσης βελτιώνεται και από την άποψη του παραγόμενου έργου αλλά και από την άποψη του τρόπου που το παρουσιάζετε, πράγμα που αποδεικνύει ότι όλο και περισσότερο συνειδητοποιείτε ποια είναι τα χαρακτηριστικά της δουλειάς σας, ποιες είναι οι επιδιώξεις σας και ποιος είναι ο καλύτερος τρόπος προβολής τους.

Με αυτή τη λογική, η έκθεση είναι μια εκπαιδευτική διαδικασία προς διάφορες κατευθύνσεις. Από τους κριτές απαιτεί τη διατύπωση κριτηρίων και τη συνεπή μ’ αυτή επιλογή, από τους αρχιτέκτονες που εκθέτουν κατανόηση της ‘‘Άλλης’’ άποψης και την καλλιέργεια κριτικής σκέψης και από το κοινό τη συνειδητή επιχείρηση προσέγγισης της ουσίας της αρχιτεκτονικής πρακτικής και σκέψης σχετικά με τη διαχείριση του χώρου που άμεσα τούς αφορά ως κατοίκους και πολίτες.

Αυτά, αγαπητοί φίλοι, τα επισημαίνω, γιατί θα ήθελα στα μέτρο του δυνατού ν’ αποφύγουμε τις παρεξηγήσεις και μετά την ανταλλαγή απόψεων να φύγουμε από αυτή την αίθουσα πλουσιότεροι σ’ εμπειρίες και με ενισχυμένο το πείσμα μας για βελτίωση του έργου μας που έχουμε ταυτίσει με την ίδια μας τη ζωή.

Αυτή τη χρονιά, εκτός από αυτή τη σημαντική συμβολή σας με τα έργα που εκθέσατε, σας ζητάμε και κάτι ακόμα. Σας ζητάμε την άποψη σας για τις επιλογές της έκθεσης.

Ζητάμε από το κάθε γραφείο να προτείνει τα 9 έργα που πιστεύει ότι θα πρέπει να αντιπροσωπεύουν την έκθεση μας στια διάφορες πόλεις που θα ταξιδέψει.

Ήδη, έχουμε εξασφαλίσει της παρουσίαση της έκθεσης στο Ηράκλειο, τον Άγιο Νικόλαο και στη Θεσσαλονίκη και την Αθήνα. Θα σημειώσετε τις επιλογές σας στο δελτίο που θα σας δώσουν οι συνεργάτες μου έξω από αυτή την αίθουσα και όταν το παραδώσετε θα σημειώσουν στον κατάλογο των γραφείων τη συμμετοχή σας.

Στις επιλογές σας μπορείτε να συμπεριλάβετε και το δικό σας έργο, αν το κρίνετε σκόπιμο.

Τα πρώτα 9 έργα που θα προκύψουν από τις προτιμήσεις σας θα αποτελέσουν την 5^η άποψη που θα συμπληρώσει τις άλλες 4 των συναδέλφων που μας τιμούν με την παρουσία τους.

Ο λόγος που σας ζητούμε αυτή τη συμμετοχή δεν είναι για να σας δώσουμε δήθεν την εντύπωση ότι συμμετέχετε στις αποφάσεις για την τύχη αυτής της έκθεσης, είναι γιατί πιστεύουμε ότι η κριτική προσπάθεια επιλογής θα υποχρεώσει όλους να συνειδητοποιήσουν τις δυσκολίες της, βλέποντας με περισσότερη προσοχή και υπευθυνότητα την έκθεση, συγκρίνοντας με ακρίβεια την ατομική δουλειά μέσα στη συλλογική. Κι ακόμα, για να διαπιστώσουμε όλοι μαζί σε ποιο βαθμό και σε ποια σημεία η πορεία μα διαφοροποιείται ή ταυτίζεται.

Το να εκθέτεις σημαίνει: να εκτίθεσαι, να διακινδυνεύεις.

Διάλεξα αυτά τα λόγια του Οκτάβιο Πας για να συνοδεύουν αυτή την έκθεση προκειμένου να επισημάνω δύο πράγματα:

1. ότι εκτιμώ βαθύτατα την απόφαση όλων σας να εκτεθείτε στα μάτια των συναδέλφων σας και της κοινότητας, που είναι ο τελικός αποδέκτης των προσπαθειών μας.

2. για να σας διευκρινίσω ότι για μας στο Κ.Α.Μ., και ίσως για μένα προσωπικά, αν θέλετε και αυτή η έκθεση, όπως και κάθε εκδήλωση που επιχειρούμε, αποτελεί μία κίνηση που μας εκθέτει στα μάτια των συναδέλφων και των συμπολιτών μας και ήθελα να επιμείνω σ’ αυτό το σημείο και να σας πω ότι και με αυτή την έκθεση και την όποια οργάνωση της, διακινδυνεύουμε την κρίση σας που ελπίζουμε να είναι καλοπροαίρετη, αλλά ειλικρινής, για να μας βοηθήσει να βελτιώσουμε τα επόμενα βήματα αυτού του θεσμού που ελπίζω να επιβιώσει με τις καλύτερες προϋποθέσεις, ανεξάρτητα από τα άτομα που θα τον θεραπεύσουν στο μέλλον. Η σημερινή σας συμμετοχή είναι ένα βήμα προς την εξασφάλιση αυτού του στόχου.

Τελειώνοντας, θα ήθελα να πω λίγα λόγια για τους συναδέλφους που καλέσαμε να καταθέσουν τις επιλογές τους. Ελπίζω να διαπιστώσετε της ευρύτητα των διαφορών τους όχι μόνο από άποψη διαφορετικών γενεών, αλλά και διαφορών προέλευσης και ενδιαφερόντων.

Αρχίζω με τη σειρά που θα μιλήσουν:

Σας ευχαριστώ

Δημήτρης Αντωνακάκης

1 Μαρτίου 2008

4η Triennale, Αρχιτεκτονική στην Κρήτη

Χαιρετισμός του Δημήτρη Αντωνακάκη στα εγκαίνια της 4ης Triennale που έλαβαν χώρα στο Μεγάλο Αρσενάλι στις 9-2-2008, Χανιά, Κρήτη.

Θεωρώ ότι είναι μεγάλη τιμή για το Κέντρο Αρχιτεκτονικής Μεσογείου (K.A.M.) ότι 67 γραφεία απ’ όλη την Ελλάδα και πάνω από 100 αρχιτέκτονες, μας εμπιστεύθηκαν για να παρουσιάσουμε και να συζητήσουμε το έργο τους, στα Χανιά.

Πρέπει να σας πω ότι οι συνεργάτες μας στο Κ.Α.Μ. ο Γιάννης Βερικάκης, που ανέλαβε το βάρος της έκθεσης του έργου σας, κι εγώ κάναμε ό,τι περνούσε από το χέρι μας για να φανούμε αντάξιοι της εμπιστοσύνης σας και να αποφύγουμε τα όποια λάθη. Προσπαθήσαμε να εκθέσουμε όλα τα έργα που μας υποβάλλατε, κατατάσσοντας τα σε κατηγορίες χωρίς να κάνουμε επιλογές και χωρίς να τα προδώσουμε. Προσπαθήσαμε να έχουν όλα το ίδιο βάρος, έτσι ώστε να φθάνουν στην κριτική ματιά του επισκέπτη με την ίδια σκευή, εκείνη που επέλεξε ο δημιουργός. Και αυτό για να εντοπίσετε ευκολότερα τα στοιχεία που σας ενδιαφέρουν και να διαμορφώσετε την άποψη σας βλέποντας την ποικιλία των προτάσεων. Για να μπορέσετε να συγκρίνετε και να κρίνετε, να τοποθετήσετε εσείς οι ίδιοι το έργο σας στο σύνολο και από την άποψη του περιεχομένου, αλλά και από την άποψη της παρουσίασής του. Για να μπορέσετε μεθαύριο να διατυπώσετε της άποψη σας για το σύνολο.

Έχουμε συνείδηση ότι απευθυνόμαστε σε σκεπτόμενους πολίτες! Εσείς θα πείτε αν τα καταφέραμε.

Είναι απίστευτο ότι εγκαινιάζουμε σήμερα την 4^η Triennale Αρχιτεκτονικής στην Κρήτη, κι ότι σε λίγους μήνες κλείνουμε 12 χρόνια από την ίδρυση του Κ.Α.Μ. Μια λαμπρή ιδέα που θα μπορούσε να λάμψει στο χώρο της Μεσογείου αν...

‘‘Αν –λέω αν- με λίγη καλή θέληση έρχονταν όλα κάπως διαφορετικά...’’, όπως γράφει ο ποιητής.

Δεν ήρθαν όμως.

Έτσι, λιγοστέψαμε το φως στα μέτρα μας, προσπαθώντας να κρατήσουμε το Κ.Α.Μ. ανοιχτό.

Όμως, τα προγράμματα και οι διαδικασίες αν δεν ανανεώνονται, πρέπει να λήγουν. Γι’ αυτό επιμένουμε να επιδιώκουμε την ανανέωση με μικρές διορθωτικές κινήσεις, όσες αντέχουμε, όπως θα διαπιστώσετε σήμερα και εσείς.

Έτσι, όπως ήδη σας έχουμε ενημερώσει με το τελευταίο μας γράμμα, αυτή τη χρονιά θα μετάσχετε και σεις στην αποτίμηση και την επιλογή των έργων που θα συγκροτήσουν την περιοδεύουσα έκθεση, επιλέγοντας 9 έργα που θεωρείτε αντιπροσωπευτικά της Triennale. Θα συγκεντρώσουμε τα σημειώματα που θα μας δώσετε και εκείνα τα έργα που θα συγκεντρώσουν τις περισσότερες προτιμήσεις, θα αποτελέσουν τις επιθυμίες ενός πέμπτου κριτή, που θα είστε εσείς. Θα παρακαλέσω το κάθε γραφείο να κάνει τις δικές του εννέα επιλογές.

Θα θέλαμε πολύ να σας χαρίσουμε τον κατάλογο της έκθεσης στον οποίο αυτή τη χρονιά περιέχεται το πριν τρία χρόνια κείμενο της κριτικής του Παναγιώτη Τουρνικιώτη και οι επιλογές των κριτών, όπως κάθε φορά, όμως δυστυχώς όχι μόνο δεν μπορούμε ν’ αντέξουμε αυτή τη μικρή προσφορά σε σας, αλλά θα ήθελα να παρακαλέσω να αγοράσετε αυτό το βιβλίο των 200 σελίδων για να καταστεί δυνατή η κάλυψη των δαπανών των εκδηλώσεων της Triennale που δεν μπορούμε αλλιώς να καλύψουμε.

Είναι πολλές μέρες τώρα που γίνεται έντονη συζήτηση για τις οικονομικές δυσκολίες του Κ.Α.Μ. και την απαράδεκτη ασυνέπεια του Υπουργείου Πολιτισμού, το οποίο οφείλει τεσσάρων χρόνων υποχρεώσεις οικονομικές σύμφωνα με την προγραμματική σύμβαση που είχε υπογράψει με τον Δήμο Χανίων.

Βέβαια, σ’ αυτό το διάστημα ο Δήμαρχος κατάφερε να ξεπεράσει το πρόβλημα της ανανέωσης της προγραμματικής σύμβασης με το Υπουργείο Πολιτισμού, η οποία είχε 10ετή ισχύ και είχε λήξει το 2006, και να υπογράψει νέα προγραμματική σύμβαση, πράγμα που πρέπει πάλι να επαναλάβει. Παρόλα αυτά, όμως, το Υπ.Πο. εξακολουθεί να μην καταβάλλει τα οφειλόμενα στο Κ.Α.Μ. ποσά με διάφορες δικαιολογίες και να καταρρακώνει την εικόνα της στοιχειώδους αξιοπιστίας που οφείλει να παρουσιάζει η Δημόσια Διοίκηση προς τους πολίτες.

Η στάση αυτή έχει απογοητεύσει το Δ. Σ. του ΚΑΜ, ορισμένα μέλη του οποίου άνοιξαν μια συζήτηση στον Δήμο, που πήρε διαστάσεις στις εφημερίδες, με κύριο αίτημα την ανάληψη από το Υπ.Πο. των ευθυνών του και την καταβολή των 360.000€ που οφείλει στο Κ.Α.Μ.

Μέχρι εκεί όλα καλά, γιατί είναι γνωστό ότι και η υπομονή έχει τα όρια της.

Όμως, προκειμένου ν’ ανεβάσουν τους τόνους και να ‘‘τρομάξουν’’ το Υπουργείο, -την ‘‘ωραία κοιμωμένη του δάσους’’-, ορισμένοι απ’ αυτούς τους σοβαρούς ανθρώπους ισχυρίστηκαν καλοπροαίρετα πως, αν το Υπ.Πο. συνεχίσει αυτή την ασυνεπή τακτική του και εξακολουθήσει, να αδιαφορεί για τις υποχρεώσεις του απέναντι στο Κ.Α.Μ. μη καταβάλλοντας τις οφειλές του προς αυτό, το οδηγεί σταθερά σε κλείσιμο, παρά τη μέχρι τώρα επιτυχημένη πορεία του.

Αυτή την υπερβολή θα ήθελα να φέρω στις πραγματικές της διαστάσεις, γιατί γνωρίζουν όλοι πολύ καλά ότι το Κ.Α.Μ. έχει περάσει παρόμοιες δυσκολίες και άλλες φορές. Και στα έξι πρώτα χρόνια, πριν να εγκατασταθεί στο Μεγάλο Αρσενάλι και στα τελευταία έξι χρόνια που κλείνουνε το Μάιο υπήρξανε φάσεις μεγάλης οικονομικής δυσπραγίας, η οποία περιόρισε τον αριθμό των εκδηλώσεων του Κ.Α.Μ. και ανέκοψε τις βελτιώσεις των εκδηλώσεων του.

Μια από αυτές τις φάσεις, την πιο οδυνηρή βέβαια, την πιο μακροχρόνια, που έχει ξεπεράσει τα όρια της αντοχής μας χωρίς φως στην άκρη του τούνελ, διανύουμε σήμερα.

Το γεγονός, όμως, αυτό δεν σημαίνει ότι θα κλείσει το Κ.Α.Μ., καθώς έχουν αλλάξει με τον καιρό πολλά πράγματα που διαφοροποιούν τη σημερινή κρίση με τις προηγούμενες.

Και εξηγούμαι:

1. Ο δήμαρχος και το δημοτικό συμβούλιο με κάθε τρόπο και επίμονα έχουν δηλώσει ότι θα πάρουν τα οφειλόμενα χρήματα από το Υπ.Πο. Ελπίζουμε, λοιπόν. Ταυτόχρονα, με ιδιαίτερη συνέπεια καταβάλλεται στο Κ.Α.Μ., εκ μέρους τού Δήμου, το ποσό που του αναλογεί σύμφωνα με την προγραμματική σύμβαση που έχει υπογράψει με το Υπ.Πο. και το Κ.Α.Μ., ποσό το οποίο δεν φτάνει, βέβαια, για να καλύψει τη έξοδα του Κ.Α.Μ., αλλά είναι μια βάση. Αυτή η συνέπεια για μας είναι θεμελιώδης, γιατί αποδεικνύει έμπρακτα ότι ο δήμαρχος και το δημοτικό συμβούλιο πιστεύουν στο Κ.Α.Μ. και δεν διανοούνται να το αφήσουν να κλείσει.

2. Υπάρχουν ορισμένοι θεσμοί που μας ενισχύουν τακτικά ανάλογα με τις ετήσιες δυνατότητές τους. Είναι το Τεχνικό Επιμελητήριο Ελλάδας, το Τ.Ε.Ε. Δυτικής Κρήτης και τώρα έχει προστεθεί και το Πολυτεχνείο Κρήτης, που όλο και συχνότερα συμπαρίσταται οικονομικά στο Κ.Α.Μ., ιδιαίτερα μάλιστα από την εποχή που λειτουργεί σ’ αυτό το Τμήμα αρχιτεκτόνων. Τέλος, είναι το ΜΑΙΧ που κάθε χρόνο μας βοηθά να φιλοξενήσουμε καθηγητές και φοιτητές για το ετήσιο Πειραματικό Εργαστήριο Αρχιτεκτονικής που γίνεται το καλοκαίρι.

3. Είναι το Σωματείο των Φίλων του Κ.Α.Μ. του οποίου η ίδρυση αποτελεί την απόδειξη της θετικής επιρροής του Κ.Α.Μ. στα πολιτιστικά πράγματα της πόλης, το οποίο όλο και περισσότερο δραστηριοποιείται και σύντομα θα φανεί η συμβολή του στις δραστηριότητες τού Κ.Α.Μ.

4. Είναι οι πνευματικοί άνθρωποι, όχι μόνο οι αρχιτέκτονες, που συχνά πλαισιώνουν τις εκδηλώσεις μας, οι οποίοι με πολλούς τρόπους δείχνουν το ενδιαφέρον τους για το Κ.Α.Μ. και συμμετέχουν στις δραστηριότητες του αφιλοκερδώς.

5. Είναι κι αυτό το θαυμάσιο κτήριο που αναπλάσαμε όλοι μαζί εδώ και έξι χρόνια: Υπ.Πο., Δήμος και Κ.Α.Μ. και μελετητές και επιβλέποντες και κατασκευαστές και το οποίο μας στεγάζει και ακτινοβολεί προς τα έξω μία μοναδική εικόνα ποιότητας χώρου.

6. Άφησα τελευταίο το προσωπικό του Κ.Α.Μ. που με απίστευτη αφοσίωση έχει ξεπεράσει μέχρι σήμερα όλες τις δυσκολίες και τις οικονομικές ασυνέπειες που υφίσταται. Κι όσο υπάρχουν αυτοί οι κουζουλοί, οι τρελοί, πέστε τους όπως θέλετε, που επιμένουν να προσφέρουν περισσότερα απ’ όσα υποχρεώνονται σε όλα τα επίπεδα, το Κ.Α.Μ. δεν πρόκειται να κλείσει.

Επομένως το θέμα αγαπητοί φίλοι δεν είναι αν θα κλείσει το ΚΑΜ.

Άλλη είναι η ερώτηση:

Γιατί όλο αυτό το κέφι που συντηρείται, χρόνια τώρα, μέσα από τόσες δυσκολίες αυτό το δυναμικό που μπορούσε να μετατρέψει τα Χανιά σε πραγματική πολιτιστική πρωτεύουσα της Κρήτης, που θα παρήγαγε πολιτισμό, δεν του προσφέρεται η δυνατότητα να δημιουργήσει αυτά που έχει δείξει πως μπορεί να πραγματοποιήσει;

Γιατί επιμένει το Υπ.Πο. να κάνει ότι δεν βλέπει πως μας εμπιστεύονται:

- Πρεσβείες όπως η Νορβηγική, η Ελβετική, η Ιαπωνική, η Γαλλική μέσω του Γαλλικού Ινστιτούτου (IFA) και η Γερμανική μέσω του Goethe Institut,

- πανεπιστήμια όπως το Αθηνών, της Θεσσαλονίκης, της Κρήτης, της Θεσσαλίας, της Πάτρας, της Θράκης

- Πολυτεχνεία όπως το Μετσόβιο και της Κρήτης,

- και ακόμα οι επαγγελματικοί αρχιτεκτονικοί σύλλογοι της χώρας, το Τεχνικό Επιμελητήριο Ελλάδας, το Τ.Ε.Ε. Δυτικής Κρήτης,

- και, τέλος, οι πολίτες της πόλης μας και οι πνευματικοί άνθρωποι που βρίσκονται στο πλάι μας, όπως η Αλίκη Βατικιώτη που χάρισε στο Κ.Α.Μ. το καταπληκτικό της πιάνο, υποδεικνύοντας ότι ο πολιτισμός δεν έχει όρια, κι ότι οι τέχνες επικοινωνούν;

Τι άλλο θέλει το Υπ.Πο. για να έχει ‘‘ανταποδοτικά οφέλη’’ όπως αναρωτιέται ο σημερινός υπουργός;

Πρέπει να γίνει συνείδηση, αγαπητοί φίλοι, ότι το Κ.Α.Μ. είναι πριν απ’ όλα υπόθεση της πόλης των Χανίων, της Κρήτης, είναι υπόθεση όλων μας, ανεξάρτητα αν το Υπουργείο θα δώσει, όχι μόνο όσα χρωστά για να τιμήσει την υπογραφή του, αλλά πολύ περισσότερα, αν εκτιμήσει το έργο του Κ.Α.Μ. όλα αυτά τα χρόνια.

Εμείς μάλιστα οι Χανιώτες και οι Κρητικοί πρέπει να αντιληφθούμε, να πιστέψουμε ότι αυτό που αντικατοπτρίζει το Κ.Α.Μ. στα Χανιά, είναι η έκφραση ενός πολιτισμού που δεν οφείλει σήμερα τίποτα σ’ ένα υπουργείο που δεν σέβεται την υπογραφή του και εκθέτει την κυβέρνησή του.

Και ακόμα, να πιστέψουμε ότι μπορούμε να κρατήσουμε ζωντανό το Κ.Α.Μ., ανεξάρτητα αν πιέζουμε το Υπ.Πο. για τις οφειλές του, ώστε να αποδείξουμε ότι ο πολιτισμός γεννιέται και συντηρείται σ’ έναν τόπο, όταν αυτός ο τόπος –οι άνθρωποι, δηλαδή, που τον ζωντανεύουν-, πιστεύουν στον εαυτό τους, στις δυνάμεις τους και υπερασπίζονται τις αξίες τους.

Δημήτρης Αντωνακάκης

9-02-08

4η Triennale Αρχιτεκτονική στην Κρήτη, 9-02-2008

Τα επίσημα εγκαίνια της 4ης Triennale θα γίνουν το Σάββατο στις 19:30 στο Μεγάλο Αρσενάλι.
Η έκθεση θα είναι ανοιχτή στο κοινό καθημερινά 11:00-19:00.

Δελτίο Τύπου για την 4η Triennale Αρχιτεκτονικής στο Κ.Α.Μ.

Το Κέντρο Αρχιτεκτονικής Μεσογείου (ΚΑΜ), στο πλαίσιο του κύκλου «Γεγονότα Αρχιτεκτονικής», οργανώνει με την υποστήριξη του Πολυτεχνείου Κρήτης και του Τεχνικού Επιμελητηρίου Ελλάδας την 4^η Triennale «Αρχιτεκτονική στην Κρήτη 2004 – 2007» που θα πραγματοποιηθεί από 9 Φεβρουαρίου έως 3 Μαρτίου 2008 στους χώρους του ΚΑΜ, στο Μεγάλο Αρσενάλι, Παλιό Λιμάνι Χανίων.

Η ανά τριετία επανάληψη της έκθεσης αυτής έχει σκοπό να αναδείξει την αρχιτεκτονική δουλειά νέων αρχιτεκτόνων και ταυτόχρονα αποτελεί μοχλό συμπαράστασης στους παλαιότερους που με συνέπεια και σοβαρότητα διανύουν την αρχιτεκτονική τους πορεία. Επιχειρείται η προβολή όχι μόνο των μεγάλων και των δημόσιων – εάν υπάρχουν – αλλά και των μικρών και διακριτικών έργων, που άδικα περιφρονούνται από την κοινωνία των Μ.Μ.Ε., και να προβληθεί το εξαιρετικό που συχνά υπάρχει σε αυτά.

Η πρώτη Triennale Αρχιτεκτονικής πραγματοποιήθηκε το 1997 στα Χανιά με πρωτοβουλία του Κέντρου Αρχιτεκτονικής Μεσογείου και απευθυνόταν μόνο στους αρχιτέκτονες που ζουν και εργάζονται στα Χανιά. Η δεύτερη, το 2001, απευθυνόταν στους αρχιτέκτονες που ζουν και χτίζουν στην Κρήτη. Την τρίτη φορά το ΚΑΜ απευθύνθηκε σε όλους τους αρχιτέκτονες που έχουν σχεδιάσει ή χτίσει στην Κρήτη και αυτό συμβαίνει και σε αυτήν την 4^η Triennale Αρχιτεκτονικής.

Όπως είναι φανερό, ο κύκλος των αρχιτεκτόνων που απευθύνεται το Κ.Α.Μ., έχει διευρυνθεί από τα Χανιά, στην Κρήτη κι από την Κρήτη σε όσους αρχιτέκτονες σχεδιάζουν ή χτίζουν στην Κρήτη, απ’ όπου και αν προέρχονται. Ο στόχος ήταν από την αρχή να τοποθετήσουμε τους Κρήτες αρχιτέκτονες στον ευρύτερο χώρο των Ελλήνων αρχιτεκτόνων, αποδεσμεύοντάς τους από τον «οικογενειακό» κύκλο των Χανίων ή της Κρήτης και προσφέροντάς τους την ευκαιρία να συγκριθούν τα έργα τους με εκείνα των αρχιτεκτόνων που εργάζονται σε μεγάλα αστικά κέντρα.

Η ιδιομορφία της έκθεσης είναι ότι, ενώ είναι ελεύθερη η συμμετοχή σ’ αυτή, επακολουθεί πάντα μια κριτική συζήτηση γύρω από τα εκθέματα και επιλέγονται τα πιο ενδιαφέροντα από αυτά από διαφορετικές κάθε φορά τριμελείς επιτροπές. Από αυτήν την κριτική αποτίμηση επιλέγονται γύρω στα 20 έργα προκειμένου να ταξιδέψουν ανά την Ελλάδα, στους διαφόρους αρχιτεκτονικούς συλλόγους και στα Πανεπιστήμια που διαθέτουν τμήματα αρχιτεκτονικής, αν υπάρξουν κονδύλια και σχετικό ενδιαφέρον.

Η έκθεση αυτή έχει γίνει πια θεσμός για το ελληνικό κοινό αφού πραγματοποιείται μια συνειδητή επιχείρηση προσέγγισης της ουσίας της αρχιτεκτονικής πρακτικής και σκέψης σχετικά με τη διαχείριση του χώρου, πράγμα που διαμορφώνει το πλαίσιο της αρχιτεκτονικής κριτικής και τον στοχασμό, γύρω από τα προβλήματα του χώρου που μας αφορούν όλους.

Στην έκθεση επιχειρείται η εικονογράφηση με σχετική πληρότητα της αρχιτεκτονικής παραγωγής που πραγματοποιείται και σχεδιάζεται στην Κρήτη και για την Κρήτη, την τελευταία τριετία.

Επιμελητής της 4^ης Triennale «Αρχιτεκτονική στην Κρήτη 2004 – 2007» είναι ο αρχιτέκτων Γιάννης Βερικάκης. Συμμετέχουν 67 γραφεία με 116 έργα. Αυτά ομαδοποιούνται ως εξής: 58 κατοικίες, 15 πολυκατοικίες, 7 ξενοδοχεία, 18 κτίρια δημόσιου χαρακτήρα, 9 κτίρια γραφείων και 9 διαμορφώσεις υπαίθριων χώρων.

Στη διάρκεια της έκθεσης θα πραγματοποιηθούν τρεις παράλληλες εκδηλώσεις:

- Το Σάββατο 9 Φεβρουαρίου, ομιλία του ομότιμου καθηγητή του Α.Π.Θ. Δημήτρη Φατούρο με θέμα: «Η Triennale, Αρχιτεκτονική στην Κρήτη, ένας νέος θεσμός στην ελληνική πραγματικότητα».

- Το Σάββατο 1 Μαρτίου θα γίνει η κριτική αποτίμηση της έκθεσης και η συζήτηση με τους αρχιτέκτονες που θα συγκροτήσουν την επιτροπή αξιολόγησης και οι οποίοι θα προτείνουν τα έργα που θα μετάσχουν στο τμήμα της έκθεσης που θα ταξιδέψει στην Ελλάδα. Την επιτροπή αυτή θα αποτελέσουν οι αρχιτέκτονες:

1. Νίκος Κτενάς, καθηγητής Academia Architettura, Medrisio.

2. Δημήτρης Παπαλεξόπουλος, αναπληρωτής καθηγητής Ε.Μ.Π.

3. Ντίνος Σπυριδωνίδης, επίκουρος καθηγητής Α.Π.Θ.

4. Δημήτρης Φατούρος, ομότιμος καθηγητής Α.Π.Θ.

- Την Κυριακή 2 Μαρτίου 2008 θα δοθεί συναυλία για δύο πιάνα από την Τζένια Μανουσάκη και τον Χρίστο Παπαγεωργίου, εξαιρετικά σημαντικούς Έλληνες πιανίστες με ένα πρόγραμμα ασυνήθιστο, σχολιασμένο από τον Χρίστο Παπαγεωργίου, γνωστό και από τις μουσικές παραγωγές του Τρίτου Προγράμματος και της τηλεόρασης.

- Τέλος, τη Δευτέρα 3 Μαρτίου 2008, τελευταία ημέρα της έκθεσης. Ο γνωστός διανοητής Γεράσιμος Βώκος, καθηγητής Α.Π.Θ. και ο Πέτρος Μαρτινίδης, αρχιτέκτων, αναπληρωτήα καθηγητής Α.Π.Θ. θα αναπτύξουν το τόσο επίκαιρο θέμα: «Χώρος και Επιτήρηση», διερευνώντας τις συνέπειες που προκύπτουν από την ολοένα και περισσότερο αυξανόμενη και απρόβλεπτη εισβολή της επιτήρησης στην προσωπική μας ζωή.

Για περισσότερες πληροφορίες μπορείτε να απευθυνθείτε στην κα Νίνα Παπαδουλάκη στα τηλέφωνα 28210 40201, 40101 ή στο e-mail: culture@kam-arsenali.gr.